Via de site Sargasso en P.J. Cokema hoorde ik weer dat rauwe lied van Wannes van de Velde. In de media zijn ze deze maanden volop actief, de oorlogsdeskundigen. Talkshows en kranten bereiden de samenleving voor op de oorlog, die daarmee wel moet komen. Terwijl Pasen juist oproept om de verschrikking van geweld te overstijgen. Wannes van de Velde en Roland van Campenhout maakten in de zeventiger jaren een bewerking van Bob Dylan’s ‘Masters of War’ (1963).
Gegeven momenten is de pakkende titel van een tentoonstelling van het werk van Doisneau. Museum La Boverie te Luik biedt een overzicht van zijn werk. Uit zijn omvangrijk oeuvre van meer dan 450.000 foto’s hebben zijn dochters Francine en Annette er 400 uitgekozen die zijn werk typeren. Ze laten zien dat Robert Doisneau een meester is in het vastleggen van alledaagse, verwonderlijke gebeurtenissen. Zijn ogen zien wat het gewone leven van mensen zo bijzonder kan maken. Zijn camera legt het vast, vaak met een glimlach.
Roy Dunn, Nikita the mountain lioness over Los Angeles, Christmas Eve, 2018
De Terugkeer
Toen het geweld eindelijk zweeg
stonden de doden op en gingen
op weg, dwars door het metalen hek,
naar het land dat ook het hunne was.
Men schoot op hen, sloot de wegen,
maar doden hebben niets te vrezen.
Dwars door de barricades gingen zij
de kibboets binnen, namen plaats
aan tafel, vroegen brood en water.
De levenden aten of zij er niet waren.
Maar zij bleven. Dode ogen die
wogen op iedere stap, ieder gebaar,
een zwijgen dat sprak in ieder gesprek,
binnendrong in ieders hoofd.
Het maakte de levenden gek,
dwong hen te zien, gaandeweg
tot iemand water en brood aanbood.
Toen pas stonden de doden weer op.
Door het hek liepen zij de weg terug
naar het puin, het uur waarin zij stierven.
En alle levenden volgden hen.
Charles Ducal
(Uit de dichtbundel Tijd voor vrede,
Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, 2025, p.37)
Dozen
Omdat je in de oorlog altijd hoorde
van vóór de oorlog, hoe argeloos
ze waren, ben ik nu heel voorzichtig.
Gooi ik iets weg, bijvoorbeeld
een kartonnen doos, dan hoop ik
dat die doos mij nooit meer zal
heroveren in vorm van zelfverwijt:
weet je nog wel, hoe zorgeloos,
we gooiden gewoon dozen weg!
Als we er één hadden bewaard,
één hadden bewaard!
Judith Herzberg
(Uit de bundel Zoals, 1992)
Dit gedicht kwam in mij op toen ik gisteren de folder
Bereid je voor op een noodsituatie in de bus kreeg.
Nog tot 4 januari 2026 is de expositie Jacob Lawrence, African American Modernist te zien in Kunsthal KAdE Amersfoort. Voor het eerst is er een grote overzichtstentoonstelling van zijn werk in Europa. De expositie heeft op mij veel indruk gemaakt. Het verbaast me telkens weer hoe beschamend weinig ik weet van de geschiedenis en cultuur van Zwarte mensen. Vraag me niet om namen van Zwarte kunstenaars te noemen, want veel verder dan enkele Zwarte fotografen kom ik niet. Met een witte bril kijk ik naar de werkelijkheid. Het werk van Jacob Lawrence is overweldigend en toont mij een Zwart en kleurrijk leven.
De kracht van haiku’s is eenvoud die spreken kan. Met slechts drie regels wordt een hele wereld van indrukken en gevoelens opgeroepen. Daarom mag deze dichtkunst met recht de poëzie van het kuieren genoemd worden. Het kan geen toeval zijn dat Matsuo Bashō, een van de bekendste Japanse dichters, zijn wondermooie gedichten gemaakt heeft tijdens zijn voettochten door het land. Al zijn haiku’s zijn door Jos Vos in een prachtig boek verzameld, vertaald en kort toegelicht.
Een ommetje
Onderweg kun je
ze tellen: villa na villa
Pruimenbloesems en wilgen. (744)