In deze dagen rond Allerzielen voel ik me meer dan anders verbonden met mijn dierbaren die gestorven zijn. De herfst zit in het lijf. Gister nog twee kaarsen aangestoken in de Onze-Lieve-Vrouwe Kathedraal van Antwerpen. Voor Annemiek en Sofietje. De immense ruimte herinnert me ook aan mijn ouders. Als jongen kwam ik er met mijn moeder die mij het ritueel leerde. Vandaag ruim ik de eerste gevallen bladeren op in onze tuin. Het najaar is verlaat. Ik lees hardop het gedicht van Pablo Neruda, in een treffende vertaling van Xtine Mässer:

Als je weg zal zijn

Als je weg zal zijn
zullen de bomen
hun nachtbladeren
aantrekken,
de merels zich
het zwijgen opleggen,
de kaarsen zich
tot op de bodem
leegdrinken,
het licht uit de fles
doven,
zullen de woorden
zich terugtrekken
in hun logboek.
Als je weg zal zijn
zal de nacht me sterloos
op het hoofd vallen,
zullen mijn vuisten
zich ballen onder
het kussen,
de minuten
in tergende traagheid
de duisternis uittikken.
Als je weg zal zijn.

Pablo Neruda

– Waar haalt Pablo Neruda deze treffende woorden vandaan? –

De poëzie

En het was op die leeftijd… De poëzie
kwam mij opzoeken. Ik weet niet, weet niet
van waar ze kwam, van de winter of de rivier.
Ik weet niet hoe noch wanneer, het waren
geen stemmen, geen woorden noch stilte,
maar uit een straat riep ze mij, uit de takken
van de nacht, plotseling daar bij de anderen,
temidden van laaiende vuren en alleen terugkerend,
was ze daar zonder gezicht en beroerde mij.
Ik wist niet wat ik moest zeggen en mijn mond
was niet in staat te benoemen, mijn ogen
waren blind en iets sloeg in mijn keel, koorts
of verloren vleugels en ik ging
mijn eigen weg, ontcijferend deze brandwond,
en ik schreef
de eerste vage strofe, onbestemd, zonder lichaam,
pure nonsens,
zuivere wijsheid
van iemand die niets weet en plotseling zag ik
de hemel uitgepeld en open, de planeten,
de zwetende plantages, de doorboorde schaduw
vol gaten van pijlen – ik zag
vuur en bloemen, de voortrollende nacht,
het heelal.
En ik, klein wezen, dronken
van de grote leegte vol sterren, naar de gelijkenis,
naar het beeld van het mysterie, voelde mij
een zuiver deel van de afgrond en rolde voort
met de sterren – mijn hart
brak los in de wind.

Pablo Neruda
(Uit: Memorial de Isla Nigra. Vertaald door Riekus Waskowsky.
In: Maatstaf, Jaargang 21(1973), p. 63.